Όταν μιλάμε σήμερα για τα προβλήματα του συστήματος υγείας στη χώρα μας, πολλοί πιστεύουν ότι αναφερόμαστε σε μια κρίση που έχει τις ρίζες της στις πολιτικές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια. Αρκετοί θεωρούν ότι όλα ξεκίνησαν με την οικονομική κρίση ή με τις πολιτικές των πρόσφατων κυβερνήσεων. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική.
Πολλά όμως από τα προβλήματα που βλέπουμε σήμερα έχουν τις ρίζες τους στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε το σύστημα υγείας από την αρχή. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 δημιουργήθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας, μια μεγάλη κοινωνική κατάκτηση. Για πρώτη φορά, εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας που μέχρι τότε δεν είχαν.
Ωστόσο, από την αρχή υπήρχε ένα σοβαρό κενό: η απουσία ουσιαστικής δημόσιας πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Η πρώτη επαφή του πολίτη με το σύστημα υγείας δεν αναπτύχθηκε ποτέ πραγματικά, με αποτέλεσμα το σύστημα να παραμένει ελλιπές. Αυτό είχε ως συνέπεια να μην δημιουργηθούν οι δομές που θα έπρεπε να είναι κοντά στον πολίτη. Αντίθετα, μεγάλο μέρος αυτών των υπηρεσιών πέρασε στην πράξη στον ιδιωτικό τομέα.
Έτσι διαμορφώθηκε μια ιδιόμορφη κατάσταση: από τη μία υπήρχε το δημόσιο σύστημα με τα νοσοκομεία, από την άλλη, για την καθημερινή φροντίδα υγείας, οι πολίτες είναι αναγκασμένοι να προσφεύγουν στους ιδιώτες ή να κατακλύζουν τα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων.
Η συνέπεια είναι ιδιαίτερα εμφανής σήμερα. Η Ελλάδα, λόγω της απουσίας δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας και πρόληψης, είναι από τις χώρες της Ευρώπης όπου οι πολίτες πληρώνουν από την τσέπη τους το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών υγείας. Με απλά λόγια, όταν ένας πολίτης χρειάζεται υπηρεσίες υγείας, όλο και συχνότερα αναγκάζεται να βάλει βαθιά το χέρι στην τσέπη.
Αντί να αντιμετωπιστεί και να περιοριστεί το πρόβλημα, οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν στη συνέχεια διεύρυναν την εμπορευματοποίηση της υγείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η σταδιακή διάλυση των περιορισμένων υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας που υπήρχαν.
Πρώτα διαλύθηκαν οι δομές του ΙΚΑ και στη συνέχεια του ΕΟΠΥΥ, με αποτέλεσμα ακόμα και αυτές οι περιορισμένες υπηρεσίες να περάσουν σε ιδιώτες. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτή η μεταβίβαση συνοδεύτηκε από ταυτόχρονη χρηματοδότηση με κρατικό χρήμα μέσω του ΕΟΠΥΥ. Τα στοιχεία του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ είναι αποκαλυπτικά. Σχεδόν το 85% των πόρων του ΕΟΠΥΥ κατευθύνεται σε φάρμακα και υπηρεσίες του ιδιωτικού τομέα, ενώ μόλις το 15% καταλήγει στο δημόσιο σύστημα υγείας, το ΕΣΥ. Βλέπουμε λοιπόν ότι ο βασικός ασφαλιστικός οργανισμός της χώρας λειτουργεί πλέον ως μηχανισμός χρηματοδότησης της ιδιωτικής αγοράς.
Τα τελευταία χρόνια αυτή η τάση ενισχύεται δραματικά.
Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ένα ακόμη ζήτημα που επιδεινώνει αυτή την εικόνα: το γεγονός ότι συνεχώς διευρύνονται οι ιδιωτικές σχέσεις μέσα στο ίδιο το δημόσιο σύστημα. Από τη μία υπάρχουν οι «νόμιμες» μορφές, όπως τα απογευματινά ιατρεία και τα επί πληρωμή χειρουργεία στα νοσοκομεία. Από την άλλη, υπάρχει η πραγματικότητα που όλοι γνωρίζουμε: το φακελάκι. Οι άτυπες πληρωμές, το φακελάκι, σε αρκετές περιπτώσεις αποτελούν προϋπόθεση για μια επέμβαση. Όλες αυτές οι πρακτικές δημιουργούν νέα εμπόδια στην πρόσβαση των λαϊκών στρωμάτων στις υπηρεσίες υγείας.
Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε τη χαμηλή κρατική χρηματοδότηση και τη συνεχή ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών, όπως η καθαριότητα και η φύλαξη που απορροφούν τεράστια κονδύλια, το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που πιέζεται να λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και η συζήτηση για την «αυτοχρηματοδότηση» του ΕΣΥ. Η εφαρμογή των DRG’s, που με ταχύτητα εισάγονται στο ΕΣΥ, οδηγεί σε ένα πλήρως εμπορευματοποιημένο και αυτοχρηματοδοτούμενο σύστημα.
Η ιδέα ότι τα νοσοκομεία πρέπει να λειτουργούν σαν επιχειρήσεις και να αναζητούν πόρους από τις πληρωμές των ασθενών. Αυτό προφανώς δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική αλλαγή. Είναι μια βαθιά πολιτική επιλογή, την υλοποίηση της οποίας επιταχύνει η κυβέρνηση της ΝΔ.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα η αποφάσεις της ΕΕ για επανεξοπλισμό της Ευρώπης με την τεράστια αύξηση των στρατιωτικών δαπανών οδηγεί σε περαιτέρω μείωση των κοινωνικών δαπανών με αποτέλεσμα να δεχτούν νέο πλήγμα οι υπηρεσίες υγείας. Όλα αυτά πρέπει να συνδυαστούν με τη μεγάλη μείωση του μόνιμου προσωπικού και την αντικατάσταση μέρους από αυτό με προσωρινούς εργαζόμενους.
Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, ως ακραίος νεοφιλελεύθερος, το εκφράζει συχνά με προκλητικό τρόπο, υπηρετώντας μια συγκεκριμένη στρατηγική: τη μετατροπή της υγείας από κοινωνικό δικαίωμα σε πεδίο οικονομικής δραστηριότητας.
Αυτά συνοδεύονται από ένταση του αυταρχισμού απέναντι σε ό,τι κινείται και αντιδρά σε αυτή την πολιτική, όπως έγινε στην περίπτωση της Νίκαιας, καθώς και πλήρη κάλυψη από τα πετσωμένα μέσα μαζικής αποχαύνωσης και τους πρόθυμους δημοσιογράφους.
Το πραγματικό ερώτημα είναι απλό: Τι σύστημα υγείας θέλουμε; Ένα σύστημα που εγγυάται ισότιμη πρόσβαση για όλους ή ένα σύστημα όπου η περίθαλψη εξαρτάται από το εισόδημα; Η υγεία είναι ο πιο καθαρός δείκτης κοινωνικής δικαιοσύνης. Ο τρόπος που την οργανώνουμε δείχνει τελικά ποιος βρίσκεται στο επίκεντρο: ο πολίτης ή η αγορά;
Το αγωνιστικό υγειονομικό κίνημα και η Αριστερά πρέπει να ξεφύγουν από τις επικοινωνιακές κορώνες και τον σεχταρισμό που σε αρκετές περιπτώσεις κυριαρχεί στον λόγο και τις πρακτικές τους.
Η δημιουργία ενός μετώπου για την υπεράσπιση της δημόσιας υγείας, που θα συνδέσει το υγειονομικό κίνημα με συνδικάτα και κοινωνικές οργανώσεις, είναι ο μόνος δρόμος για να αναστρέψουμε αυτή τη βίαιη αποδιάρθρωση και εμπορευματοποίηση του ΕΣΥ.
- Η Βιβή Πασχάλη είναι μέλος του ΓΣ της ΑΔΕΔΥ με την ΕΑΣ Δημοσίου και μέλος του ΔΣ του Σωματείου Εργαζομένων στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός
Αγωνιστική και ενωτική συνδικαλιστική κίνηση εργαζομένων στο Δημόσιο. Αντιστεκόμαστε στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και προωθούμε, μέσα από τα σωματεία, οργανωμένους αγώνες με προετοιμασία, μαζικότητα και προοπτική νίκης.
στο
και στο
