Έξι στα δέκα νοικοκυριά ζουν οριακά – Η ακρίβεια εξανεμίζει και τις συντάξεις
Έρευνα-καμπανάκι από το ΙΟΒΕ: Το 63% δυσκολεύεται να καλύψει τις μηνιαίες υποχρεώσεις του, ενώ η πλειονότητα φοβάται περαιτέρω επιδείνωση της οικονομικής της κατάστασης. Οι συνταξιούχοι πληρώνουν βαρύ τίμημα, βλέποντας τις συντάξεις τους να εξανεμίζονται πριν τελειώσει ο μήνας.
Η πραγματική εικόνα της ελληνικής οικονομίας δεν αποτυπώνεται στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς για την ανάπτυξη και τις δημοσιονομικές επιδόσεις, αλλά στην καθημερινότητα των νοικοκυριών που δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τις στοιχειώδεις ανάγκες τους.
Τα στοιχεία της έρευνας οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ για τον Οκτώβριο είναι αποκαλυπτικά για την κοινωνική πίεση που προκαλεί η ακρίβεια και την αδυναμία της κυβερνητικής πολιτικής να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση. Το 63% των νοικοκυριών δηλώνει ότι μόλις και μετά βίας καταφέρνει να καλύψει τις μηνιαίες υποχρεώσεις του, έναντι 58% τον Σεπτέμβριο.
Η εικόνα αυτή αφορά ιδιαίτερα τους συνταξιούχους, οι οποίοι καλούνται να ανταποκριθούν σε διαρκώς αυξανόμενες δαπάνες με εισοδήματα που δεν μπορούν να ακολουθήσουν τον ρυθμό ανόδου του κόστους ζωής. Τα τρόφιμα, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, η θέρμανση, τα ενοίκια και οι δαπάνες υγείας απορροφούν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της σύνταξης. Για πολλούς, το ερώτημα δεν είναι πώς θα αποταμιεύσουν, αλλά αν θα καταφέρουν να καλύψουν τις ανάγκες τους μέχρι την επόμενη πληρωμή.
Η ακρίβεια τρώει τη σύνταξη πριν από το τέλος του μήνα
Οι συνταξιούχοι δεν έχουν την πολυτέλεια να αυξήσουν εύκολα το εισόδημά τους ή να αναζητήσουν πρόσθετους πόρους για να αντιμετωπίσουν τις ανατιμήσεις. Ζουν κυρίως με ένα σταθερό μηνιαίο ποσό, το οποίο καλείται να καλύψει βασικές και ανελαστικές ανάγκες. Όταν ακριβαίνει το σούπερ μάρκετ, αυξάνονται οι λογαριασμοί ή προκύπτουν έξοδα για φάρμακα και ιατρικές εξετάσεις, η επιβάρυνση μετατρέπεται σε άμεση απώλεια αγοραστικής δύναμης.
Έτσι, οι συντάξεις που θα έπρεπε να εξασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση μετατρέπονται συχνά σε εισοδήματα οριακής επιβίωσης. Και η κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλείται ονομαστικές αυξήσεις, όταν αυτές δεν επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανατιμήσεις στις καθημερινές ανάγκες.
Οικονομίες που εξανεμίζονται, αποταμίευση που γίνεται πολυτέλεια
Η οικονομική ασφυξία αποτυπώνεται και στη δυνατότητα αποταμίευσης. Μόλις το 20% των νοικοκυριών καταφέρνει να βάζει στην άκρη λίγα χρήματα, ενώ το 85% θεωρεί απίθανο να μπορέσει να αποταμιεύσει μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες.
Την ίδια στιγμή, το 11% αναγκάζεται να καταφεύγει στις οικονομίες του για να καλύψει τρέχουσες ανάγκες και το 5% δηλώνει ότι έχει χρεωθεί.
Για τους συνταξιούχους, η εξάντληση των αποταμιεύσεων έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Συχνά αποτελούν το μοναδικό οικονομικό απόθεμα για έκτακτα προβλήματα υγείας, επισκευές κατοικίας ή άλλες απρόβλεπτες ανάγκες. Όταν αυτά τα χρήματα χρησιμοποιούνται για τα καθημερινά ψώνια και τους λογαριασμούς, η ανασφάλεια για το μέλλον μεγαλώνει.
Περικοπές ακόμη και στις αναγκαίες αγορές
Η πίεση μεταφέρεται και στην αγορά. Το 52% των νοικοκυριών σχεδιάζει να περιορίσει τις δαπάνες του για σημαντικές αγορές, όπως έπιπλα και ηλεκτρικές συσκευές, έναντι 46% τον προηγούμενο μήνα. Μόλις το 5% προβλέπει αύξηση των σχετικών δαπανών.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκεται μια καθημερινότητα περιορισμών: αγορές που αναβάλλονται, παλιές συσκευές που συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται και έξοδα που εγκαταλείπονται επειδή δεν περισσεύουν χρήματα. Για τους συνταξιούχους, οι περικοπές αυτές συχνά επεκτείνονται ακόμη και σε προσωπικές ανάγκες, στην ψυχαγωγία ή σε δραστηριότητες που συμβάλλουν στην ποιότητα ζωής τους.
Η απαισιοδοξία για την πορεία της οικονομίας είναι έντονη. Το 68% των νοικοκυριών εκτιμά ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό. Παράλληλα, το 68% δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση χειροτέρεψε κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το 63% προβλέπει νέα επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, έναντι 55% τον Σεπτέμβριο. Μόλις το 3% προσδοκά κάποια βελτίωση.
Για τους συνταξιούχους, η απαισιοδοξία αυτή έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο: φόβο ότι η σύνταξη θα αγοράζει ακόμη λιγότερα, ότι οι ανάγκες υγείας θα γίνονται δυσκολότερο να καλυφθούν και ότι κάθε νέα ανατίμηση θα απαιτεί ακόμη περισσότερες στερήσεις.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από γενικούς οικονομικούς δείκτες, όταν η καθημερινότητα διαψεύδει το αφήγημά της. Η αντιμετώπιση της ακρίβειας απαιτεί ουσιαστικές παρεμβάσεις, αποτελεσματικούς ελέγχους στην αγορά και πραγματική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Για τους συνταξιούχους, αυτό σημαίνει αυξήσεις που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές απώλειες αγοραστικής δύναμης και όχι απλώς ονομαστικές αναπροσαρμογές που απορροφώνται από τις ανατιμήσεις.
Η έρευνα του ΙΟΒΕ αποτελεί ένα ακόμη ηχηρό καμπανάκι για την οικονομική κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται οικογένειες που μετρούν τα έξοδά τους, εργαζόμενοι που αδυνατούν να αποταμιεύσουν και συνταξιούχοι που βλέπουν το εισόδημα μιας ολόκληρης ζωής να μην επαρκεί πλέον για μια αξιοπρεπή καθημερινότητα.
Η απόσταση ανάμεσα στην κυβερνητική εικόνα μιας οικονομίας που προοδεύει και στην πραγματικότητα των πολιτών διευρύνεται.
Γιατί η πραγματική ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο στους οικονομικούς δείκτες. Μετριέται στο αν ένας συνταξιούχος μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς του, να αγοράσει τα φάρμακά του και να γεμίσει το καλάθι του σούπερ μάρκετ χωρίς να στερηθεί κάτι άλλο. Και σήμερα, για χιλιάδες συνταξιούχους, ακόμη και αυτή η αυτονόητη αξιοπρέπεια γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Αναδημοσίευση από τα νέα των συνταξιούχων